Matheme yo ndhundhuzela ririhandzu exikarhi ka Vatsonga lava nga na vuxaka byo karhi

Abstract

Vundzeni bya dyondzo leyi hilebyi pakanisiweke eka andlalo wa nxopaxopa wa matheme lama ndhundhuzelaka rirhandzu exikarhi ka Vatsonga lava nga na vuxaka byo karhi. Xitsalwana lexi xi humelerisiwile hi ku hlawula matheme yo hambanahambana kusuka etibukwini ta Xitsonga na le ka van’wana va vavulavuri va Xitsonga. Nhlamuselo yin’wana na yin’wana leyi nyikiweke eka theme rin’wana na rin’wana leri hlawuleriweke xitsalwana lexi ri kotile ku paluxa muxaka wa rirhandzu leri hlanganiseke lava nga na vuxaka byo karhi. Tinhlamuselo leti nyikiweke a ti paluxangi ntsena muxaka wa rirhandzu leri nga kona exikarhi ka lavambirhi, kambe ti tlhandlekerile hi ku paluxa swihlawulekisi swa rona. Dyondzo leyi yi ta xopaxopa matheme na swivulwahava leswi kombaka ku ndhundhuzela rirhandzu exikarhi ka varhandzani erixakeni ra Vatsonga. Ndzavisiso lowu wu ta kanela hi ku koxometa tindlela leti lemukisaka hi matirhiselo ya maviti lama ya ndhundhuzelaka rirhandzu exikarhi ka varhandzani na lomu midyangwini ya Vatsonga. Ndzavisiso lowu wu simekiwile hi ku landzelela Thiyori ya mbulavulo leyi humeselaka erivaleni tindlela leti paluxaka maviti lama ndhundhuzeka rirhandzu eka Vatsonga. Thiyori leyi yi hlamuseriwa hi Searle (1975) and Vandereveken (1990) loko va ku yi langutana na matheme mo ndhundhuzela lama tlhelaka ma kombisa vuxaka na mavulavulela. Ndzavisiso lowu wu ta kanela matheme lama paluxa rirhandzu. Ndzavisiso lowu wu katsa dyondzo ya tinhlamuselo ta marito exikarhi ka vanhu lava nga na vuxaka. Ndzavisiso lowu wu ta humelerisiwa hi ku tirhisa maendlelo ma nxopoxopo wa matsalwa. Mahungu ma ta tlhela ma hlengeletiwa ku suka eka tibuku to hambanahambana ta ririmi. Tlhandlakambirhi, ku ta tlhela ku endliwa nkambelovutivi eka vavulavuri va ririmi.