U muthufhadzwa ha mirado ya muvhili wa muthu sa ndila ya u bvukulula maidioma kha Tshivenda

Abstract

Ṱhoḓisiso iyi yo ḓitika kha u ṱoḓisisa u muthufhadzwa ha miraḓo ya muvhili wa muthu sa nḓila ya u bvukulula maidioma kha Tshivenḓa hu tshi shumiswa tswikelelo ya u andisa. Vhavenḓa ndi lushaka lune lu wanala Afrika Tshipembe tshiṱirikini tsha Vhembe, Vunduni ḽa Limpopo nga vhunzhi. ` Ṱhoḓisiso iyi yo shumisa na mbambedzo ho sedzwa zwine zwa khou ṱoḓa u swikelelwa. Mbambedzo ndi u sumbedza u fana ha zwithu zwivhili nga zwine zwa vha nazwo. Ho itwa na mbambedzo kha ṱhoḓisiso iyi hu tshi vhambedzwa kutshilele kwa muthu na miraḓo ya muvhili ye ya shumiswa kha ṱhoḓisiso iyi. Ṱhoḓisiso iyi yo shumisa ngona ya khwaḽithetivi sa vhunga ndivho khulwane hu u ṱoḓa u pfhesesa maidioma a Tshivenḓa zwi tshi bva kha mvelele ya Vhavenḓa. Ndi Vhavenḓa vhaṋe vhane vha vha na nḓivho khulwane ya maidioma. Mafhungo a ṱhoḓisiso iyi o kuvhanganyiwa hu tshi shumiswa mbudziso na mbudzisavhathu dzine dzo ṋewa vhadzulapo vha Vhavenḓa vhane vha vha vhaaluwa vha tshiṱirikini tsha Vhembe, vunduni ḽa Limpopo, Afrika Tshipembe. Ṱhoḓisiso iyi yo wanulusa uri maidioma a Tshivenḓa a na ṱhalutshedzo dzo fhambanaho na zwine zwo ḓowelea sa ṱhalutshedzo dza maipfhi a Tshivenḓa. Zwiṅwe hafhu, ṱhoḓisiso iyi yo bvisela khagala uri musi muthu a tshi ṱoḓa u pfhesesa maidioma a Tshivenḓa nga vhuḓalo, u tea u vha na nḓivho nga ha mvelele ya Tshivenḓa, a vhe muthu a ḓivhaho na mishumo ya miraḓo ya muvhili wa muthu. Ndivho khulwane ya ṱhoḓisiso iyi ndi u sengulusa maidioma a Tshivenḓa ane tshivhumbeo tshao tsha vha na madzina ane a bva kha miraḓo ya muvhili wa muthu. Tsumbo dza madzina ayo ndi: mbilu, tshanḓa, mulomo, mulenzhe, maṱo, ṱhoho na nḓevhe kha u vha na maanḓa a u ṱuṱuwedza kana u bvisa ṱhalutshedzo nnzhi hu tshi shumiswa tswikelelo ya dzhenerethivi kana ya u andisa na mbambedzo. Ṱhoḓisiso iyi yo itelwa u thivha gake kha maṅwalwa ngauri a hu athu vha na ṱhoḓisiso yo no itwaho nga ha maidioma a Tshivenḓa ane tshivhumbeo tshao tsha vha na madzina ane kwama miraḓo ya muvhili wa muthu i nḓila ya u bvukulula vhupfhiwa ha muthu nga ha zwine a khou amba.